|گفتوگوی خبرگزاری ایبنا با خانم مریم امینی، مدیر نشر واحه و همسر شهید آوینی|
هیچ وصیتنامهای تاکنون از شهید آوینی منتشر نشده است. آیا ایشان وصیتنامه نداشتند؟ کدام دستنوشته ایشان را بهمثابه وصیت ایشان میتوان در نظر گرفت؟
شهید آوینی وصیتنامه به معنای مرسوم نداشتند. به نظر من با سیروسلوک خود وصیتنامهشان را نوشتند. کل نوشتههایشان هم، اگر به ترتیب زمانی خوانده شوند، بهمثابه وصیتنامه است. البته مطالعه بیش از هزار صفحه نوشته عشق و اشتیاق میخواهد و تلاش مداوم.
کتابهای زندگینامهای تاکنون درباره ایشان منتشر شده است. کدام زندگینامه مورد تأیید شماست؟ اگر نیست، آیا خودتان تصمیم ندارید زندگینامهای درباره ایشان منتشر کنید؟ چراکه حتماً مستندسازانی هستند که بخواهند حقیقت زندگی ایشان را تصویر کنند.
هیچ زندگینامه منتشر شدهای مورد تأیید خانواده نیست. متأسفانه هنوز نویسنده مناسب نگارش زندگینامه ایشان را پیدا نکردهایم و امیدواریم این برخورد هر چه زودتر اتفاق بیفتد چون خود ما هم معتقدیم جای این نوشته بهشدت خالی است.
بیستم فروردین پارسال بود که مدیر انتشارات روایت فتح خبر از چاپ دستنوشتههای چاپ نشده شهید آوینی داده بود که در نمایشگاه کتاب هم منتشر شدند. نظرتان درباره این اقدام چیست؟
به نظرم صورتبندی سؤال شما اشکال دارد. موضوع اصلی این نبست که این نوشتهها قبلاً چاپ شده بودند یا نه. اصل مطلب این است که مطابق قانون وزارت ارشاد حقوق مادی و معنوی آثار مکتوب هر نویسندهای بعد از حیاتش متعلق به خانواده است.
طبیعتاً انتشار کتابهای شهید آوینی نیز توسط هر شخصیت حقیقی و حقوقی دیگری غیرقانونی است، و این حکم شامل تمامی آثار، اعم از نوشتههای چاپ شده یا چاپ نشده میشود. ضمن آنکه همه آن نوشتهها در مجموعه آثار ایشان وجود داشت و بارها منتشر شده بود و هنوز هم میشود. این صرفاً یک خبر غلط تبلیغاتی بود. خود من کتابها را در نمایشگاه خریدم. تکجملههایی از میان نوشتهها استخراج شده بود و به سلیقه مدیر پروژه دستهبندی و در قالب کتاب ارائه شده بود.
آیا گمان میکنید هنوز دستنوشتههای قابلانتشار چاپ نشدهای از ایشان باقی باشد؟ اگر هست، روند صحیحی که باید برای انتشار طی کنند، چیست؟
بله دستنوشتههایی هنوز هست و ما در انتشارات به جمعآوری هر نوشتهای که از وجودش مطلع میشویم اقدام کردهایم. مشغول پیادهسازی نوارهای صوتی گفتوگوهای ایشان هم هستیم. طبیعتاً باید همه این موارد جمعآوری و دستهبندی شوند و در قالبهای مناسب ارائه شوند.
در تکنگاریهایی که انشاءالله امسال در نمایشگاه بینالمللی کتاب ارائه میکنیم یکی دو مطلب چاپ نشده از ایشان موجود است.
واحه کدام یک از آثار شهید اوینی را چاپ مجدد میکند؟
واحه ناشر اختصاصی مکتوبات شهید آوینی است. از سال ۸۹ که این انتشارات توسط خانواده تأسیس شده، کل نوشتههای ایشان را بارها تجدید چاپ کرده است.
نسل من مرتضی آوینی را با متن و صدا و تصویر، همزمان میشناخت. ازاینرو بسیاری از جوانان او را با مستند «روایت فتح» میشناسند و حتی تاریخ شهادت ایشان را بهدرستی به یاد دارند. چقدر کتابهای منتشر شده درباره ایشان اکنون خلأ نبود آوینی را برای نسل امروز پر میکنند؟
بهدرستی میگویید که مستندهای روایت فتح با فرهنگ عمومی درآمیخت و تبدیل شد به بخشی از خاطره جمعی مردم و نسل شما. اما در مورد سؤالتان، اولاً میزان و دامنه تأثیرگذاری فیلم و کتاب بسیار تفاوت دارد و در مورد این مستند خاص، قطعاً هیچ کتابی نمیتواند جایگزین آن شود.
نشر واحه با این نگاه، یعنی جذب نسل جوان به افکار شهید آوینی، تعدادی از مقالات ایشان را برگزیده و به شکل تکنگاری در نمایشگاه کتاب امسال ارائه میکند. ضمن اینکه با استفاده از تصویرسازی سعی کردهایم قالب جذابتری برای جلب مخاطب فراهم کنیم.
گویا امسال کتابهایی را هم در اختیار راهیان نور قرار داده بودید. هدف شما چه بود؟ بازخوردی هم از این اقدام داشتید؟
این اقدام مربوط به سال ۹۲ و ۹۳ بود. در سال ۹۴ هم لیست کتابهایمان را به راهیان نور ارائه کردیم ولی تقاضایی از طرف آنها نداشتیم.
به نظرم این پرسشها تا حدی بر اساس شایعات و سوءتفاهمها شکلگرفته است. هدف ما که مشخص است؛ ما ناشریم، و این مسئولیت را با این قصد پذیرفتهایم که تفکر شهید آوینی را منتشر کنیم. در ضمن ناشر خصوصی هم هستیم و از جایی کمک مال نمیگیریم. طبیعی است که هر ارگان و نهاد و مؤسسهای که درخواست کتاب کند در اختیارش قرار میدهیم و طی این چند سال همیشه همین روال را داشتهایم؛ هیچ مورد ناقضی هم وجود ندارد.
کار ترجمه آثار شهید آوینی از سوی انتشارات واحه در چه مرحلهای است؟
چند مورد آزمونوخطا داشتهایم که متأسفانه هیچکدام موفقیتآمیز نبودهاند. با چند بنیاد از جمله بنیاد امام موسی صدر که در انتشارات خود موارد مشابهی را تجربه میکنند در ارتباطیم. امیدوارم تجربههایشان موفقیتآمیز باشد و بتوانیم از آنها بهرهمند شویم.
خود شهید آوینی به چه آثاری علاقهمند بودند؟
بعد از پایان جنگ تحمیلی که وقت بیشتری برای مطالعه پیدا کردند کتابهای دکتر داوری اردکانی را با علاقه میخواندند. آثار داریوش شایگان و سید حسین نصر را هم مطالعه میکردند. هنگام شهادت کتاب آسیا در برابر غرب دکتر شایگان در کیف سفریشان بود.
چه کتابی را دوست داشتند بنویسند که فرصت آن را نیافتند؟
من هیچوقت سخنی مبنیبر اینکه تمایل به نوشتن کتابی داشته باشند، از ایشان نشنیدم.
مؤسسه شهید سید مرتضی آوینی زیر نظر خانواده ایشان اداره میشود و با مؤسسهای که تا سال ۹۷ با این عنوان فعالیت داشت و اکنون به مؤسسه اندیشه شهید آوینی تغییر نام داده، هیچ ارتباطی نداشته و ندارد.
تمامی حقوق این سایت متعلق به مؤسسه سیدمرتضی آوینی است
