|گفت‌وگوی خانم مریم امینی با خبرگزاری ایبنا-سال ۹۳|

نشر واحه از چه سالی و با چه هدفی راه‌اندازی شد؟

نشر واحه در سال ۱۳۸۹ تأسیس شد؛ با هدفِ تسهیل راه عرضه کتاب‌ها تحت نظارت مستقیم خانواده و شناساندن هر چه عمیق‌تر تفکر شهید سید مرتضی آوینی.

پیش‌ازاین، ناشر دیگری انتشار آثار را برعهده داشت. چه شد که تصمیم گرفتید، خودتان متولی نشر آثار شهید آوینی شوید؟

آثار شهید آوینی پس از شهادتشان ابتدا به‌صورت پراکنده و محدود توسط «کانون فرهنگی هنری ایثارگران» به چاپ رسید و سپس «نشر ساقی» متولی این امر شد.

خودتان بهتر می‌دانید که در همه مؤسسات دولتی احتمال این هست که امور اجرایی تحت‌الشعاع امور مدیریتی قرار گیرند. مثلاً در اثر تغییر مسئولین و مدیران در سطوح بالا نظم معمول کارهای اجرایی دچار اختلال شود و باعث جابه‌جایی در اولویت‌ها و تخصیص بودجه شود. یکی از ملاحظات ما این بود که نشر آثار مکتوب شهید آوینی در یک انتشارات خصوصی باعث می‌شود که کار انتشارات از چرخه این‌گونه مسائل حاشیه‌ای خارج شود و رابطه مستقیم‌تری با مخاطبین و بازار داشته باشد.

نکته مهم دیگر مسئله توزیع بود. کتاب‌های شهید آوینی به‌زحمت در چند کتاب‌فروشی قابل‌دسترس بود. در حال حاضر بنده به‌عنوان مسئول انتشارات بر کار توزیع‌کننده نظارت مستقیم دارم و علاوه بر پخش گسترده در تهران کتاب‌ها به نحو مطلوب در بسیاری از مراکز استان‌ها و حتی شهرستان‌های کوچک توزیع شده‌اند.

در سال‌هایی که از عمر انتشارات واحه می‌گذرد، اقبال به کتاب‌های شهید سید مرتضی آوینی را چطور دیدید؟

در ابتدای انتشار کتاب‌ها توسط نشر واحه، اقبالی ناگهانی و گسترده در میان مخاطبان به وجود آمد که بیشتر ناشی از حضورِ دوباره آثارِ شهید آوینی در فضای فکری و فرهنگی کشور، پس از وقفه‌ای یکی دوساله بود؛ به‌تدریج و با استمرار در چاپ و توزیع منظم آثار، آن ولعِ اولیه تبدیل به استقبالی معقول‌تر و البته با استمرار بیشتر شد که برآیندِ شرایط طبیعی در توزیع و نشر کتاب است.

در پی جلب چه نوع مخاطبانی به آثار شهید آوینی هستید؟

به عقیده ما پتانسیل جذب تمام طیف‌ها و اقشار، در آثار شهید آوینی هست. اما تلاش ما طی دو سه سالِ اخیر، به طور مشخص این بوده که علاوه بر طیفی که پیش‌ازاین، نسبت به شهید آوینی شناخت داشته و با نوشته‌ها و تفکراتش آشنا بوده، نظر جوان‌ها و طیف سنی بیست تا سی‌سال را هم، به شخصیت، آثار و تفکرات شهید آوینی جلب کنیم.

برای آشنایی نسل جوان با تفکرات شهید آوینی از راه آثار ایشان چه برنامه‌ای دارید و تاکنون چه کرده‌اید؟

واحه در نظر دارد علاوه بر چاپ منظم و مستمرِ آثار شهید آوینی، با به اشتراک گذاشتنِ تفکراتِ شهید در حوزه‌های مختلفِ فکری و نظری (به عنوان مثال حوزه سینما)، با صاحب‌نظران این حوزه که در میان مخاطبان جوان نیز خواننده پیگیر و طرف‌دار دارند، دست به تألیف کتاب‌هایی بزند که در آن، نظرات شهید آوینی به بحث گذاشته شوند و توسط نویسندگان و صاحب‌نظران دیگر، بازخوانی شوند و از ساحتِ صرفِ نظری خارج شده و به شکلی پویاتر به حو‌زه علائق فرهنگی مخاطبان جوان وارد شوند.

آیا پیشنهاد‌هایی برای ترجمه این آثار به واحه ارائه شده است؟

خیر، تاکنون به شکل مشخص و مستقیم پیشنهادی به واحه ارائه نشده.

واحه برای ترجمه آثار شهید آوینی چه برنامه‌ای دارد؟

همان‌طور که می‌دانید، دایره نوشته‌ها و مقالات شهید آوینی، هم به لحاظ کمی و هم از نظر تعدد مضامین، بسیار گسترده است و طبیعتاً تمامی نوشته‌ها برای ترجمه به زبان‌های دیگر مناسب نیستند. از همین رو نشر واحه مجموعه آثار ایشان را به بخش‌های مختلفی تقسیم کرده و بر مبنای طیف مخاطبین هر بخش، تعدادی از آثار را برای ترجمه به زبان عربی و تعدادی را نیز برای ترجمه به زبان انگلیسی انتخاب کرده است.

برای توزیعِ آثار در این کشورها نیز، قرار است رایزنی‌هایی با انتشاراتی‌ها و موزعین مختلف صورت گیرد. ناگفته نماند که اوضاع اقتصادی به‌ویژه در بازار نشر از پاییز سال ۹۱ به مدت یک سال به شدت بحرانی بود و تمام تلاش ما به عنوان یک انتشارات خصوصی صرف این می‌شد که در این بازار دوام بیاوریم و در عین حال تمامی آثار را کماکان در دسترس مخاطبین قرار دهیم.

به همین دلیل اجرای بعضی فعالیت‌ها از جمله ترجمه آثار که پروژه بزرگ و پرهزینه‌ای محسوب می‌شود به تعویق افتاد و به‌تازگی مجدداً به جریان افتاده است.

نوع نگاه و برداشت‌هایی که در جامعه از اندیشه‌ها و تفکرات ایشان پس از شهادت وجود دارد را چطور ارزیابی می‌کنید‌؟

درباره سید مرتضی آوینی باید این‌طور گفت که فیض شهادت سبب شده تا عامه مردم پیش و بیش از هر چیز، او را به‌عنوان شهیدِ دفاع مقدس می‌شناسند و عمدتاً با صدایش در مستندهای روایت فتح به یادش می‌آورند.

البته تردیدی نیست که مهم‌ترین جنبه هستی فردی و اجتماعی سید مرتضی آوینی، نحوه باشکوه رفتنش از این جهان و در واقع «شهادت» او بوده است. اما این موقعیت درعین‌حال سبب شده تا هاله تقدسی گرد اسم او پدید آید که هرگونه امکانی را برای ورود به جنبه‌های متعدد فکری، هنری و شخصیتی‌اش از پیش منتفی فرض می‌کند.

دست‌اندرکاران فرهنگ و هنر نیز در مناسبت‌های مختلف از او تجلیل می‌کنند و یادش را به‌عنوان هنرمند انقلاب گرامی می‌دارند. اما در عرصه بحث و اندیشه به نظر می‌رسد بیش از آنکه به کلیت تفکر او رجوع کنند در پی یافتن سخنانی از این بزرگوار برای تأیید نظرات خود هستند.

در مجموع می‌توان گفت که از منظر سیاسی تفکرات او را گزینش و دنبال می‌کنند، و فعالیت اساسی و مهمی در جهت شناختن و شناساندن این فضای فکری در عرصه فرهنگ صورت نگرفته است.

ما موظفیم ضمن پاسداشتِ نام و یادِ ایشان به عنوان یک شهید و متفکر انقلاب اسلامی، به یاد بیاوریم که سید مرتضی آوینی شخصیتی چندوجهی است که در زمان حیات خود به فعالیت در حوزه‌های متنوع هنری و فکری اشتغال داشته؛ از کارگردانی و تدوینِ بیش از صد قسمت فیلم مستند تلویزیونی گرفته تا شرح روایت کربلا و تقریر مقالات متعدد تئوریک در باب سینما و هنرهای دراماتیک، فلسفه غرب، هنرهای تجسمی، ادبیات و شعر و…

اصلی‌ترین نیاز در این مقطع از زمان به‌یادآوردن همه هویت و موجودیت «شهید سید مرتضی آوینی» در یک بستر فرهنگی است.